Güneş Sistemi içinde Dünya'ya en yakın ve en çok benzeyen gezegen olan Mars, evren ve uzaylı yaşamla ilintili sorularımızın yanıtını ararken uzaya açılabileceğimiz bir istasyon olma potansiyeli sunuyor.
Gezegenin bir zamanlar sıcak ve kalın bir atmosfere ve yaşanabilir sulu bir ortama sahip olduğu yönünde ciddi bulgular olmakla beraber bugün aynı koşullara sahip olmadığını biliyoruz.
Mars, uzay madenciliği açısından bakıldığında kritik tüm elementlere bol miktarda sahip. Dahası, Mars'ta da Dünya'da olduğu gibi, bu elementlerin hidrolojik ve volkanik süreçlerden geçerek oluştuğu düşünülüyor.
Dolayısıyla Mars gezegeninin keşfi ve kolonize edilmesi, insanın uzun yıllardır hayali.
Öte yandan bizler gezegenimizin bize sağladığı çok özel koşullarda evrim geçirerek geliştik. Gezegenimiz dışında bir başka gezegende veya açık uzayda üzerimizde özel bir giysi olmadan yaşamamız mümkün değil.
Bilim insanları tüm zorluklara rağmen, insanların bir yolunu bularak özellikle Mars’a ulaşmanın ve orada kolonileşmenin olası olduğunu söylüyorlar. Önümüzdeki yirmi yıl içinde Mars'a başarıyla ulaşmak mümkün olabilirmiş!
Oksijen, basınç ve soğuk ortam sorunu
Mars’a gidiş-dönüşün iki veya üç yıl süreceği öngörülüyor.
Bu sürecin insanlar üzerinde oluşturacağı psikolojik etkiler, uyku bozukluğu, kapalı alan stresi ve izolasyon sorunlar listemizin başında yer alıyor.
Diyelim ki ulaşım aşamasındaki sorunlar çözüldü; gezegene inildiği anda karşılaşılacak en öncelikli sorun oksijen ve basınç eksikliği olacaktır.
Mars gezegeninin atmosferi son derece incedir ve yoğunluğu Dünya atmosferinin %1'i kadar olup onun da yaklaşık %95’ini karbondioksit oluşturmaktadır. Dolayısıyla basınç son derece düşük olduğundan tek bir nefes almak bile mümkün olmayacaktır.
Bunun üstesinden gelebilmek için uzay kıyafetleri ve oksijen desteğine ihtiyaç olacak ancak bu da kısa vadeli bir çözümdür.
Gerçek şu ki Mars hayal edilemeyecek kadar soğuktur. Yüzey sıcaklıkları ortalama -60°C dolayında ve geceleri -87°C'nin altına düşebiliyor. Basınç ve oksijen sorunlarını aşabilseniz bile, bu soğuk ortamda yaşam şansı yok. Hipotermi, düşünme yeteneğinizi hızla azaltırken kalp ritim bozukluğu, bilinç kaybı ve kalp durması, bu aşırı soğuk ortamın insan vücudu üzerinde yaratacağı kaçınılmaz etkilerdir.
Ancak sorunlar bunlarla da sınırlı değil.
Yerçekimi ve kozmik ışınlar
Mars'taki yerçekiminin şiddeti, Dünya’dakinin yaklaşık %38'i kadardır. Araştırmalar uzun süre düşük yerçekimine maruz kalan astronotların ayda yaklaşık %1-1,5 oranında kemik yoğunluğu kaybettiğini gösteriyor. Gezegende uzun süreli kalışların insan vücudu üzerinde çok daha ağır komplikasyonlar yaratması ise kaçınılmazdır.
Öte yandan Mars’ta Dünya’ya benzer bir manyetik alan da yok. Atmosferin ve manyetik alanın olmaması, Mars yüzeyinde Dünya'dakinden onlarca kat daha yüksek seviyelerde kozmik radyasyona maruz kalınması anlamına geliyor. Bunun da sonuçları bilindiği gibi ölümcüldür.
Bilim insanları bu sorunlardan kaçınabilmenin yolu olarak yaşanabilir bir yerleşimin gezegen yüzeyinin altında olması gerektiğini söylüyorlar; özellikle derin mağaralar ve yeraltı tünelleri öneriliyor, ancak onların da çeşitli zorlukları var.
Mars toprağının zehirli bileşenler içeriyor olması da ayrı bir sorun. Bitki yetiştirmek için toprağın kapsamlı bir şekilde temizlenmesi, yaşamı sürdürecek oranda suyun sağlanması olası bir kolonileşme için aşılması gereken sorunlar arasında bulunuyor.
İnsanlık Mars'ta hayatta kalabilir mi?
Bilim insanları, Mars'ta bir koloni kurulmasının teknik olarak mümkün olduğunu belirtiyorlar.
Astronotların gidip geleceği kalıcı bir araştırma istasyonunu hayal etmek kolay.
Ancak kolonileşme için sürekli yaşam destek sistemlerine, kapsamlı radyasyon kalkanlarına, su ve gıda için kapalı sistemlere ve tüm bunlar için güvenilir enerji kaynaklarına ihtiyaç olacaktır.
Canlı yaşam için olağanüstü bir ekosisteme sahip bir gezegenimiz var ve onu sürdürmekte bile zorlanan biz insanlar için aynı ekosistemi Mars'ta sıfırdan başlayarak yaratmaya çalışmak ve iyi sonuçlar alabileceğimizi düşünmek hayal gücümüzün ne kadar güçlü olduğunun bir kanıtı.
Mars'a iki yıl gibi kısa sürelerle gidip dönmek olası görülebilir ama gerçekten orada yaşamak mümkün olur mu? Bugün için olumlu bir yanıtımız yok.
Mars’ta ve dahası uzayda yaşam biz insanlar için muhtemelen bir hayal, ama yapay zekalı robotlarımız için bu kesinlikle bir hayal olmayacak. Belki uzayda bizler olmayacağız ama bizim adımıza onlar hayallerimizi gerçekleştirecekler.
Kaynakça:
https://www.spacex.com/humanspaceflight/mars
https://www.esa.int/Science_Exploration/Human_and_Robotic_Exploration/Exploration/Why_go_to_Mars
https://nss.org/the-case-for-colonizing-mars-by-robert-zubrin/
