Selin ONGUN / T24
songun@t24.com.tr

Balyoz davası iddianamesi ve tutuklamalar, 1-4 Ağustos'ta toplanacak Yüksek Askeri Şûra'da (YAŞ)  terfi ve atama listesinde bulunan veya bulundukları görevdeki sürelerinin uzatılması gündemde  olan muvazzaf general ve amirallerin durumu açısından kritik bir önem taşıyor. Nedeni belli; hakkında tutuklama emri çıkarılan 102 ismin 77’si muvazzaf asker. Bu askerlerin 28’i general rütbesinde.

İlk kez bu koşullar altında toplanacak olan YAŞ’tan “sürpriz” sayılabilecek kararlar çıkabilir mi; daha önce uygulanmayan, ancak hukukun olanak verdiği olasılıklar mevcut mu? Özel usuller ile hızlandırılmış kademe geçişleri olabilir mi? Tutuklu yargılanan personel, eğer terfi sırasındaysa ya da atama durumu söz konusuysa, terfisi mümkün olabilir mi? Tutuksuz yargılanan bir YAŞ üyesi, toplantıya katılabilir mi? İsmi sanık olarak geçen personelin görevden alınma kıstası nedir? İhraç dosyaları nasıl hazırlanır, nasıl YAŞ gündemine gelir?

Bu soruların eşliğinde Askeri Yargıtay Onursal Üyesi, emekli Hava hâkim Albay Ali Fahir Kayacan ile YAŞ hukukunu ve uygulanmasını konuştuk. Genel teamüller ve güncel sürecin şûrada nasıl “oylanabileceğini” değerlendiren Karacan, TSK’nın gelecekteki komuta kademesini “neyin” şekillendirebileceğini anlattı.

1980’li yıllarda Ankara Sıkıyönetim 1 Numaralı Askeri Mahkemesi’nde birçok önemli davada hâkimlik yapan, 1990’lı yıllarda Diyarbakır Sıkıyönetim 1 No.lu Askeri Mahkemesi Kıdemli Hâkimliği görevinde bulunan Kayacan, 2.Taktik Hava Kuvveti Komutanlığı Adli Müşavirliği, Askeri Yargıtay Başsavcı Yardımcılığı,  Askeri Yargıtay Üyeliği, Askeri Yargıtay Genel Sekreterliği gibi önemli görevlerde bulundu.

Askeri Yargıtay Onursal Üyesi Ali Fahir Kayacan’ın www.t24.com.tr’ nin yazılı olarak yönelttiği sorulara verdiği cevaplar şöyle:

Önce Yüksek Askeri Şûra’nın (YAŞ) hukukunu ve uygulamalarını tayin eden kanunu sorarak başlayalım?

 YAŞ’ın kuruluşu ve görevleri,  26.07.1972 tarihli, 1612 sayılı Yüksek Askeri Şûra’nın Kuruluşu ve Görevleri Hakkındaki Kanun'da düzenlenmiştir.

Ne der bu kanun; YAŞ üyeleri kimlerdir?

Bu kanunun 2’inci ve 5’inci maddelerine göre YAŞ üyelerini sıralayalım; Başbakan, Genelkurmay Başkanı, Milli Savunma Bakanı, kuvvet komutanları, ordu komutanları, Jandarma Genel Komutanı, Donanma Komutanı ile Silahlı Kuvvetler kadrolarında bulunan orgeneral ve oramiraller. Yüksek Askeri Şûra’nın başkanı Başbakan’dır. Başbakan bulunmadığında YAŞ’a Genelkurmay Başkanı başkanlık eder. Şûra bütün üyelerin katılması ile toplanır. Ancak özrü olanlar toplantıya katılamayacaklarını toplantı gününden önce genel sekreterliğe bildirirler. 

‘Eşit oy halinde, sonucu Başbakan’ın katıldığı tarafın oyları belirler’

 Bu saydığınız tüm üyelerin oyları eşit midir?

Yüksek Askeri Şûra üyelerinin terfi işlemleri ile ilgili konulardaki oy hakkı ve değerlendirme notu Başbakan ve Genelkurmay Başkanı dâhil olmak üzere eş değerdedir. Kararlar toplantıya katılan üyelerin salt çoğunluğu ile alınır. Aksine bir karar alınmadıkça oylama işlemi açık olarak yapılır.

Oylama eşit biterse, sonucu ne belirler?

Oylarda eşitlik halinde başkanın katıldığı tarafın oyları geçerli sayılır.

Yani Başbakan’ın?

Evet. Ama 926 sayılı TSK Personel Kanunu’nun 49’uncu maddesinin (d) fıkrası uyarınca, rütbe bekleme sürelerini dolduran general veya amirallerde terfi için yapılan sıralamada özel bir karar yeter sayısı var. Genelkurmay Başkanı tarafından teklif edilmesi halinde, bulundukları rütbede hizmete devam etmelerinde zaruret görülüyorsa, rütbe bekleme sürelerini dolduran general ve amirallerin bulundukları rütbede 1 yıl daha göreve devam edebilmeleri, YAŞ üyelerinin üçte iki çoğunluğunun kararıyla mümkündür.